Odbuduj mikrobiom za pomocą utraconych gatunków – z jogurtem z L. reuteri, L. gasseri i B. coagulans – jogurt na SIBO

Zaktualizowano 16 sierpnia 2026 r.

Przepis: L. reuteri, L. gasseri i B. coagulans – przygotuj jogurt SIBO samodzielnie

Odpowiednie również dla osób z nietolerancją laktozy (zob. uwagi poniżej).

Należy ściśle przestrzegać temperatury fermentacji

Optymalna temperatura fermentacji dla wszystkich trzech szczepów razem: 41 °C (106 °F)

Składniki (na około 1 litr jogurtu)

• 4 kapsułki L. reuteri (po 5 miliardów CFU każda)
• 1 kapsułka L. gasseri (12 miliardów CFU)
• 2 kapsułki B. coagulans (po 4 miliardy CFU każda)
• 1 łyżka inuliny (alternatywnie: GOS lub XOS przy nietolerancji fruktozy)
• 1 litr ekologicznego pełnego mleka UHT, 3,8% tłuszczu, homogenizowanego lub poddanego działaniu bardzo wysokiej temperatury
• (Im wyższa zawartość tłuszczu w mleku, tym gęstszy jogurt)

Uwaga:

• 1 kapsułka L. reuteri, co najmniej 5 × 10⁹ (5 miliardów) CFU (en)/KBE (de)
• CFU oznacza jednostki tworzące kolonie – po niemiecku koloniebildende Einheiten (KBE). Jednostka ta wskazuje, ile żywych mikroorganizmów zawiera preparat.

Uwagi dotyczące wyboru mleka i temperatury

• Nie używaj świeżego mleka. Nie jest ono wystarczająco trwałe podczas długiej fermentacji i nie jest sterylne.
• Idealne jest mleko UHT (trwałe, poddane działaniu bardzo wysokiej temperatury): jest sterylne i można użyć go bezpośrednio.
• Mleko powinno mieć temperaturę pokojową – alternatywnie delikatnie podgrzej je w kąpieli wodnej do 37 °C (99 °F). Unikaj wyższych temperatur: od około 44 °C kultury probiotyczne ulegają uszkodzeniu lub zniszczeniu.

Optymalne temperatury fermentacji dla każdego zestawu startowego

Przygotowanie

1. Otwórz wszystkie 7 kapsułek i wsyp proszek do małej miski.
2. Dodaj 1 łyżkę inuliny na litr mleka – służy ona jako prebiotyk i wspomaga rozwój bakterii. Dla osób z nietolerancją fruktozy odpowiednimi alternatywami są GOS lub XOS.
3. Dodaj do miski 2 łyżki mleka i dokładnie wymieszaj, aby uniknąć grudek.
4. Dodaj pozostałe mleko i dobrze wymieszaj.
5. Przelej mieszaninę do pojemnika odpowiedniego do fermentacji (np. szklanego)
6. Włóż do jogurtownicy, ustaw temperaturę na 41 °C (106 °F) i pozostaw do fermentacji na 36 godzin.

Od drugiej partii używaj 2 łyżek jogurtu z poprzedniej partii jako startera

Pierwszą partię przygotuj z użyciem kapsułek z bakteriami.

Od drugiej partii używaj 2 łyżek jogurtu z poprzedniej partii jako startera. Dotyczy to również sytuacji, gdy pierwsza partia jest jeszcze rzadka lub nie ma idealnej konsystencji. Możesz użyć jej jako startera, o ile pachnie świeżo, smakuje lekko kwaśno i nie wykazuje oznak zepsucia (brak pleśni, nietypowych przebarwień ani ostrego zapachu).

Na 1 litr mleka:

• 2 łyżki jogurtu z poprzedniej partii

• 1 łyżka inuliny

• 1 litr mleka UHT lub homogenizowanego mleka pełnego poddanego działaniu bardzo wysokiej temperatury

Sposób przygotowania:

1. Do małej miseczki włóż 2 łyżki jogurtu z poprzedniej partii.

2. Dodaj 1 łyżkę inuliny i wymieszaj ją z 2 łyżkami mleka na gładką masę, aż znikną wszystkie grudki.

3. Dodaj pozostałe mleko i dobrze wymieszaj.

4. Przelej mieszankę do pojemnika odpowiedniego do fermentacji i umieść go w jogurtownicy.

5. Fermentuj w temperaturze 41 °C przez 36 godzin.

Uwaga: Inulina jest pożywieniem dla kultur bakterii. Przy każdej partii dodaj 1 łyżkę inuliny na litr mleka.

Jeśli masz pytania, chętnie pomożemy Ci przez e-mail pod adresem team@tramunquiero.com lub za pośrednictwem naszego formularza kontaktowego.

Dlaczego 36 godzin?

Wybór tego czasu fermentacji ma podstawy naukowe: L. reuteri potrzebuje około 3 godzin na podwojenie swojej liczebności. W ciągu 36 godzin zachodzi 12 cykli podwojenia — odpowiada to wzrostowi wykładniczemu i wysokiemu stężeniu aktywnych mikroorganizmów probiotycznych w gotowym produkcie. Ponadto dłuższe dojrzewanie stabilizuje kwasy mlekowe i sprawia, że kultury są szczególnie odporne.

!Ważna informacja!

Pierwsza partia często nie udaje się wielu użytkownikom. Nie należy jej jednak wyrzucać. Zamiast tego zaleca się rozpoczęcie nowej partii z użyciem dwóch łyżek pierwszej partii. Jeśli to również się nie powiedzie, sprawdź temperaturę jogurtownicy. W urządzeniach, w których temperaturę można ustawić z dokładnością do jednego stopnia, pierwsza partia zazwyczaj udaje się dobrze.

Wskazówki dotyczące idealnych rezultatów

• Pierwsza partia jest zazwyczaj nieco bardziej płynna lub ziarnista. Użyj 2 łyżek poprzedniej partii jako startera do następnej — z każdą kolejną partią konsystencja się poprawia.
• Więcej tłuszczu = gęstsza konsystencja: im wyższa zawartość tłuszczu w mleku, tym bardziej kremowy będzie jogurt.
• Gotowy jogurt można przechowywać w lodówce do 9 dni.

Zalecenia dotyczące spożycia:

Codziennie spożywaj około pół szklanki (ok. 125 ml) jogurtu — najlepiej regularnie, na śniadanie lub jako przekąskę między posiłkami. Dzięki temu zawarte w nim mikroorganizmy mogą optymalnie się rozwijać i w trwały sposób wspierać Twój mikrobiom.

Przechowywanie kapsułek bakteryjnych

Przechowuj kapsułki bakteryjne w chłodnym, suchym miejscu. Najlepiej trzymaj je w lodówce.

Zamykana plastikowa saszetka chroni kapsułki przed wilgocią, dzięki czemu idealnie nadaje się do przechowywania w lodówce.

Więcej informacji znajdziesz w sekcji FAQ w opisie produktu lub w Najczęściej zadawane pytania (FAQ) sekcji w stopce naszego sklepu internetowego.

Przygotowanie jogurtu z napoju roślinnego — alternatywa z mlekiem kokosowym

Jeśli rozważasz użycie napojów roślinnych do przygotowania jogurtu SIBO z powodu nietolerancji laktozy, pamiętaj: zazwyczaj nie jest to konieczne. Podczas fermentacji bakterie probiotyczne rozkładają większość obecnej laktozy — dlatego gotowy jogurt jest często dobrze tolerowany nawet przy nietolerancji laktozy.

Osoby, które chcą unikać produktów mlecznych z powodów etycznych (np. jako weganie) lub ze względu na obawy zdrowotne związane z hormonami w mleku zwierzęcym, mogą sięgnąć po roślinne alternatywy, takie jak mleko kokosowe. Przygotowanie jogurtu z mleka roślinnego jest bardziej wymagające technicznie, ponieważ brakuje naturalnego źródła cukru (laktozy), wykorzystywanego przez bakterie jako źródło energii.

Zalety i wyzwania

Zaletą roślinnych produktów mlecznych jest to, że nie zawierają hormonów obecnych w mleku krowim. Wiele osób zgłasza jednak, że fermentacja z użyciem mleka roślinnego często nie przebiega niezawodnie. Szczególnie mleko kokosowe ma tendencję do rozdzielania się podczas fermentacji – na fazę wodnistą i składniki tłuszczowe – co może wpływać na konsystencję i smak.

Przepisy z żelatyną lub pektyną czasami dają lepsze rezultaty, ale pozostają zawodne. Obiecującą alternatywą jest użycie gumy guar, która nie tylko sprzyja uzyskaniu pożądanej kremowej konsystencji, lecz także działa jako błonnik prebiotyczny dla mikrobiomu.

Przepis: Jogurt kokosowy z gumą guar

Ta baza umożliwia udaną fermentację jogurtu na mleku kokosowym i można rozpocząć ją z użyciem wybranego szczepu bakterii – na przykład L. reuteri lub startera z poprzedniej partii.

Składniki

• 1 puszka (około 400 ml) mleka kokosowego (bez dodatków takich jak guma ksantanowa lub gellanowa; guma guar jest dozwolona)
• 1 łyżka cukru (sacharozy)
• 1 łyżka surowej skrobi ziemniaczanej
• ¾ łyżeczki gumy guar (nie w formie częściowo hydrolizowanej!)
• Wybrana przez Ciebie kultura bakterii (np. zawartość kapsułki L. reuteri zawierającej co najmniej 5 miliardów CFU)
  lub 2 łyżki jogurtu z poprzedniej partii

Przygotowanie

1. Podgrzewanie
   Podgrzej mleko kokosowe w małym garnku na średnim ogniu do około 82°C (180°F) i utrzymuj tę temperaturę przez 1 minutę.
2. Wmieszanie skrobi
   Wymieszaj cukier i skrobię ziemniaczaną, cały czas mieszając. Następnie zdejmij z ognia.
3. Dodaj gumę guar
   Po około 5 minutach chłodzenia wmieszaj gumę guar. Następnie blenduj blenderem zanurzeniowym lub kielichowym przez co najmniej 1 minutę – zapewni to jednolitą i gęstą konsystencję (podobną do śmietany).
4. Pozostaw do ostygnięcia
   Pozostaw mieszaninę do ostygnięcia do temperatury pokojowej.
5. Dodaj bakterie
   Delikatnie wmieszaj kulturę probiotyczną (nie blenduj).
6. Fermentacja
   Przelej mieszaninę do szklanego pojemnika i fermentuj przez 48 godzin w temperaturze około 37°C (99°F).

Dlaczego guma guar?

Guma guar to naturalny błonnik pozyskiwany z nasion guar. Składa się głównie z cząsteczek cukrów: galaktozy i mannozy (galaktomannan), oraz pełni funkcję błonnika prebiotycznego fermentowanego przez korzystne bakterie jelitowe – na przykład do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, takich jak maślan i propionian.

Zalety gumy guar:

• Stabilizacja bazy jogurtowej: Zapobiega rozdzielaniu się tłuszczu i wody.
• Działanie prebiotyczne: Sprzyja rozwojowi korzystnych szczepów bakterii, takich jak Bifidobacterium, Ruminococcus i Clostridium butyricum.
• Lepsza równowaga mikrobiomu: Wspiera osoby z zespołem jelita drażliwego lub luźnymi stolcami.
• Zwiększenie skuteczności antybiotyków: W badaniach zaobserwowano o 25% wyższy odsetek powodzenia w leczeniu SIBO (przerostu bakteryjnego jelita cienkiego).

Ważne: Nie używaj częściowo hydrolizowanej formy gumy guar – nie tworzy żelu i nie nadaje się do jogurtu.

Dlaczego zalecamy 3–4 kapsułki na partię

Do pierwszej fermentacji z użyciem Limosilactobacillus reuteri zalecamy użycie 3–4 kapsułek (15–20 miliardów CFU) na partię.

Ta dawka opiera się na zaleceniach dr. Williama Davisa, który w swojej książce „Super Gut” (2022) opisuje, że początkowa ilość wynosząca co najmniej 5 miliardów jednostek tworzących kolonie (CFU) jest niezbędna do zapewnienia udanej fermentacji. Szczególnie skuteczna okazała się większa ilość początkowa, około 15–20 miliardów CFU.

Tło: L. reuteri podwaja swoją liczebność mniej więcej co 3 godziny w optymalnych warunkach. Podczas typowego 36-godzinnego czasu fermentacji zachodzi około 12 podwojeń. Oznacza to, że teoretycznie nawet stosunkowo niewielka ilość początkowa może wystarczyć do wytworzenia dużej liczby bakterii.

W praktyce jednak wysoka dawka początkowa ma sens z kilku powodów. Po pierwsze, zwiększa prawdopodobieństwo, że L. reuteri szybko i dominująco zasiedli środowisko, wypierając potencjalnie obecne obce drobnoustroje. Po drugie, wysokie stężenie początkowe zapewnia stały spadek pH, co stabilizuje typowe warunki fermentacji. Po trzecie, zbyt mała gęstość początkowa może prowadzić do opóźnionego rozpoczęcia fermentacji lub niewystarczającego wzrostu.

Dlatego zalecamy użycie 3–4 kapsułek do pierwszej partii, aby zapewnić pewny start kultury jogurtowej. Po pierwszej udanej fermentacji jogurt można zwykle wykorzystywać do ponownego namnażania do 20 razy, zanim zalecane będzie użycie świeżych kultur zaszczepiających.

Ponowne rozpoczęcie po 20 fermentacjach

Częste pytanie dotyczące fermentacji z użyciem Limosilactobacillus reuteri brzmi: Ile razy można ponownie wykorzystać zaszczep jogurtowy, zanim będzie potrzebny świeży zaszczep? Dr William Davis zaleca w swojej książce Super Gut (2022), aby nie namnażać nieprzerwanie fermentowanego jogurtu Reuteri przez więcej niż 20 pokoleń (lub partii). Czy jednak ta liczba ma naukowe uzasadnienie? I dlaczego dokładnie 20 – a nie 10 ani 50?

Co dzieje się podczas wykorzystywania poprzedniej partii jako zaszczepu?

Po przygotowaniu jogurtu Reuteri można użyć go jako zaszczepu do przygotowania kolejnej partii. W ten sposób żywe bakterie z gotowego produktu trafiają do nowego roztworu odżywczego (np. mleka lub alternatyw roślinnych). Jest to rozwiązanie ekologiczne, pozwala oszczędzać kapsułki i często stosuje się je w praktyce.

Jednak wielokrotne wykorzystywanie poprzedniej partii jako zaszczepu prowadzi do problemu biologicznego:
Dryf mikrobiologiczny.

Dryf mikrobiologiczny – jak zmieniają się kultury

Przy każdym przeniesieniu skład i właściwości kultury bakteryjnej mogą stopniowo się zmieniać. Przyczyny tego są następujące:

• Mutacje spontaniczne podczas podziału komórek (szczególnie przy intensywnym namnażaniu w ciepłym środowisku)
• Selekcja określonych subpopulacji (np. szybciej rosnące wypierają wolniej rosnące)
• Zanieczyszczenie niepożądanymi drobnoustrojami ze środowiska (np. zarazkami unoszącymi się w powietrzu lub mikroflorą kuchenną)
• Adaptacje związane ze składnikami odżywczymi (bakterie „przyzwyczajają się” do określonych rodzajów mleka i zmieniają metabolizm)

Rezultat: po kilku pokoleniach nie ma już gwarancji, że w jogurcie znajdują się te same gatunki bakterii – lub przynajmniej ten sam fizjologicznie aktywny wariant – co na początku.

Dlaczego dr Davis zaleca 20 pokoleń

Dr William Davis opracował pierwotnie metodę przygotowywania jogurtu z L. reuteri dla swoich czytelników, aby mogli wykorzystać określone korzyści zdrowotne (np. uwalnianie oksytocyny, lepszy sen i poprawę kondycji skóry). W tym kontekście pisze, że metoda „działa niezawodnie przez około 20 pokoleń”, po czym należy użyć nowej kultury startowej z kapsułki (Davis, 2022).

Nie opiera się to na systematycznych badaniach laboratoryjnych, lecz na praktycznym doświadczeniu z fermentacją i relacjach jego społeczności.

„Po około 20 pokoleniach ponownego użycia jogurt może stracić swoją moc lub przestać fermentować w sposób niezawodny. W takim momencie ponownie użyj świeżej kapsułki jako kultury startowej”.
— Super Gut, dr William Davis, 2022

Uzasadnia tę liczbę pragmatycznie: po około 20-krotnym ponownym namnażaniu wzrasta ryzyko, że niepożądane zmiany staną się zauważalne – na przykład rzadsza konsystencja, zmieniony aromat lub słabsze działanie prozdrowotne.

Czy istnieją badania naukowe na ten temat?

Nie istnieją jeszcze konkretne badania naukowe dotyczące jogurtu z L. reuteri po 20 cyklach fermentacji. Istnieją jednak badania nad stabilnością bakterii kwasu mlekowego podczas wielokrotnego pasażowania:

• W mikrobiologii żywności powszechnie przyjmuje się, że zmiany genetyczne mogą wystąpić po 5–30 pokoleniach – w zależności od gatunku, temperatury, podłoża i higieny (Giraffa i in., 2008).
• Badania nad fermentacją z udziałem Lactobacillus delbrueckii i Streptococcus thermophilus wykazują, że po około 10–25 pokoleniach może dojść do zmiany wydajności fermentacji (np. mniejszej kwasowości lub zmiany aromatu) (O’Sullivan i in., 2002).
• W przypadku Lactobacillus reuteri wiadomo, że jego właściwości probiotyczne mogą znacznie się różnić w zależności od podtypu, izolatu i warunków środowiskowych (Walter i in., 2011).

Dane te sugerują, że 20 pokoleń to ostrożna i rozsądna wskazówka pozwalająca zachować integralność kultury – zwłaszcza jeśli chcesz utrzymać korzystne działanie na zdrowie (np. produkcję oksytocyny).

Wniosek: 20 pokoleń jako praktyczny kompromis

Nie da się dokładnie ustalić naukowo, czy 20 to „magiczna liczba”. Jednak:

• Wyrzucanie kultury po mniej niż 10 partiach jest zwykle niepotrzebne.
• Przygotowanie więcej niż 30 partii zwiększa ryzyko mutacji lub zanieczyszczenia.
• 20 partii odpowiada około 5–10 miesiącom stosowania (w zależności od zużycia) – to dobry moment na rozpoczęcie od nowa.

Zalecenie praktyczne:

Po maksymalnie 20 partiach jogurtu należy zastosować nowe podejście i użyć świeżej kultury starterowej z kapsułek – szczególnie jeśli chcesz celowo wykorzystać L. reuteri jako „zagubiony gatunek” w swoim mikrobiomie.

Jak fermentować L. reuteri w soku:

Sok probiotyczny jako alternatywa dla jogurtu z L. reuteri

L. reuteri nie musi być fermentowana w mleku.

Soki owocowe mogą również stanowić roślinne podłoże fermentacyjne dla bakterii probiotycznych.

Badania naukowe pokazują, że L. reuteri można stosować w różnych sokach owocowych, w tym w soku jabłkowym, pomarańczowym, ananasowym i mango.

Stanowi to interesującą alternatywę dla naszego klasycznego jogurtu z L. reuteri, szczególnie dla osób zainteresowanych bezmleczną fermentacją probiotyczną.

Czy sok probiotyczny to to samo co kombucha?

Nie.

Chociaż oba napoje powstają w wyniku fermentacji, sok fermentowany z L. reuteri nie jest kombuchą.

Kombucha jest tradycyjnie fermentowana przy użyciu mieszanej kultury bakterii i drożdży.

W przypadku soku probiotycznego z L. reuteri L. reuteri jest celowo dodawana jako kultura starterowa bakterii.

Jednak podstawowa zasada jest podobna:

mikroorganizmy metabolizują składniki soku i przekształcają pierwotny produkt podczas fermentacji.

Czy L. reuteri może metabolizować cukier zawarty w soku owocowym?

L. reuteri należy do grupy bakterii kwasu mlekowego i może metabolizować węglowodany.

Sok owocowy naturalnie zawiera cukry, które podczas fermentacji mogą służyć jako substraty metabolizmu bakterii.

Badania nad fermentacją soków owocowych za pomocą bakterii kwasu mlekowego pokazują, że zasada ta sprawdza się w praktyce.

Podczas fermentacji mogą powstawać kwasy organiczne i inne metabolity, zmieniając smak, aromat oraz skład pierwotnego soku.

Które soki owocowe badano z użyciem L. reuteri?

Sok jabłkowy

Sok jabłkowy jest szczególnie interesujący do fermentacji z użyciem L. reuteri.

W jednym z badań naukowych sok jabłkowy fermentowano z użyciem L. reuteri, a następnie analizowano po 0, 6, 12, 18, 24 i 30 godzinach.

W badanych warunkach optymalny czas fermentacji wynosił około 18 godzin.

Fermentacja wpłynęła między innymi na skład związków aromatycznych, kwasów organicznych i polifenoli w soku jabłkowym.

Inne badanie również wykazało, że L. reuteri może pozostać żywotna w soku jabłkowym.

Sok pomarańczowy

Sok pomarańczowy był również badany jako podłoże dla L. reuteri.

Badania wykazały, że L. reuteri może pozostać żywotna w soku pomarańczowym, co czyni go kolejną potencjalnie interesującą bazą napojów probiotycznych.

Sok ananasowy

To samo dotyczy soku ananasowego.

Wykazano również, że L. reuteri pozostaje żywotna w soku ananasowym.

Sok mango

Celowa fermentacja soku mango z L. reuteri również była przedmiotem badań naukowych.

Podczas fermentacji naukowcy zaobserwowali zmiany w zawartości cukru i profilu metabolicznym soku.

Ustalenia te dostarczają dalszych dowodów na to, że sok owocowy może służyć jako podłoże do fermentacji L. reuteri.

Dlaczego czas fermentacji ma znaczenie

Jeśli już przygotowujesz nasz Jogurt z L. reuteri — wiesz, jak ważne są stała temperatura i właściwy czas fermentacji.

Te same podstawowe zasady dotyczą soku, chociaż optymalne warunki mogą różnić się od stosowanych w przypadku jogurtu.

Szczególnie dobrze ilustruje to badanie soku jabłkowego.

Naukowcy przeanalizowali fermentowany sok jabłkowy z L. reuteri po 0, 6, 12, 18, 24 i 30 godzinach.

W badanych warunkach około 18 godzin zapewniało optymalny czas fermentacji.

Ilustruje to ważną zasadę:

Dłuższa fermentacja nie oznacza automatycznie lepszej fermentacji.

Optymalny czas fermentacji zależy od bakterii, podłoża fermentacyjnego, temperatury, pH i innych warunków.

Różne kultury L. reuteri mogą również zachowywać się nieco inaczej, dlatego około 18-godzinny czas fermentacji należy traktować jako punkt wyjścia zbadany naukowo, a nie gwarantowane optimum w każdych możliwych warunkach.

Jak przygotować fermentowany sok jabłkowy z L. reuteri

Poniższy przepis przekłada dostępne ustalenia naukowe dotyczące L. reuteri i fermentacji soku owocowego na prostą metodę eksperymentowania w domu.

Składniki i wyposażenie na 1 litr

• 1 litr (około 34 fl oz) w 100% pasteryzowanego soku jabłkowego

• 1 kapsułka L. reuteri zawierająca 5 miliardów jtk

• Czyste naczynie fermentacyjne z wystarczającą przestrzenią nad płynem

• Fermentacyjny zawór powietrzny

• Jogurtownica lub inne urządzenie zdolne do utrzymywania temperatury około 37°C / 99°F

Wybór odpowiedniego soku jabłkowego

Użyj w 100% pasteryzowanego soku jabłkowego bez konserwantów.

Przed zakupem soku zawsze sprawdzaj listę składników.

W szczególności nie powinien zawierać sorbinianu potasu ani benzoesanu sodu.

Dr William Davis wyraźnie zaleca stosowanie soku bez konserwantów do fermentacji soku i jednoznacznie wspomina o unikaniu sorbinianu potasu oraz benzoesanu sodu.

Ma to sens z mikrobiologicznego punktu widzenia:

konserwanty dodaje się do żywności właśnie dlatego, że hamują rozwój mikroorganizmów.

Podczas fermentacji chcemy jednak czegoś przeciwnego — chcemy, aby dodane bakterie pozostały aktywne metabolicznie i namnażały się.

Krok 1: Przygotuj sok jabłkowy

Otwórz świeży pojemnik pasteryzowanego soku jabłkowego i wlej 1 litr do dokładnie umytego naczynia fermentacyjnego.

Pozostaw wystarczająco dużo wolnego miejsca u góry naczynia.

Krok 2: Dodaj L. reuteri

Otwórz 1 kapsułkę L. reuteri zawierającą 5 miliardów jtk i dodaj całą jej zawartość do 1 litra soku jabłkowego.

Dokładnie wymieszaj, aby rozprowadzić kulturę starterową w całym soku.

Zapewnia to początkowe stężenie wynoszące około 5 milionów jtk na mililitr soku jabłkowego.

Krok 3: Użyj zaworu fermentacyjnego

Nigdy nie fermentuj soku w hermetycznym, całkowicie zamkniętym pojemniku.

Podczas fermentacji może powstawać gaz, potencjalnie powodując znaczne ciśnienie wewnątrz szczelnie zamkniętego naczynia.

Użyj zaworu fermentacyjnego, który umożliwia ulatnianie się gazów powstających podczas fermentacji, a jednocześnie pomaga chronić fermentowany napój przed zanieczyszczeniami z otoczenia.

Zasada ta jest również znana z innych metod fermentacji, w tym z przygotowywania kombuchy i innych napojów fermentowanych.

Krok 4: Fermentuj w temperaturze około 37°C / 99°F

L. reuteri jest zazwyczaj hodowana w temperaturze zbliżonej do temperatury ciała.

Jako praktyczny punkt wyjścia utrzymuj sok jabłkowy przez cały czas fermentacji w temperaturze około 37°C / 99°F.

Ważne jest utrzymywanie możliwie stabilnej temperatury.

Krok 5: Fermentuj przez około 18 godzin

Jako punkt wyjścia dla soku jabłkowego fermentuj go przez około 18 godzin.

Zalecenie to opiera się na badaniu naukowym, w którym analizowano sok jabłkowy fermentowany z użyciem L. reuteri po 0, 6, 12, 18, 24 i 30 godzinach.

W zbadanych warunkach za optymalny czas fermentacji uznano około 18 godzin.

Jednak 18 godzin nie należy uznawać za uniwersalnie gwarantowany optymalny czas dla każdej kultury L. reuteri.

Fermentacja obejmuje żywe mikroorganizmy, a jej wyniki mogą się różnić w zależności od kultury bakterii, soku, początkowej liczby bakterii, pH i warunków fermentacji.

Krok 6: Zatrzymaj fermentację, przechowując sok w lodówce

Po zakończeniu fermentacji od razu wstaw sok do lodówki.

Znaczne obniżenie temperatury silnie spowalnia aktywność metaboliczną bakterii, a tym samym dalszą fermentację.

Przechowuj gotowy sok probiotyczny w lodówce.

Czy potrzebujesz inuliny lub błonnika akacjowego?

Niekoniecznie.

W przeciwieństwie do mleka sok owocowy zawiera już znaczne ilości naturalnie występujących cukrów, które mogą służyć jako substraty metabolizmu bakterii.

Badania nad fermentacją soku owocowego z użyciem L. reuteri pokazują, że fermentacja może zachodzić bez dodatku inuliny powszechnie stosowanej w przygotowywaniu naszego jogurtu z L. reuteri.

To, czy dodanie błonnika prebiotycznego, takiego jak inulina lub błonnik akacjowy, mogłoby dodatkowo usprawnić fermentację w przypadku konkretnej kultury L. reuteri, to odrębna kwestia wymagająca dalszych badań.

Dlaczego wyniki fermentacji mogą się różnić?

L. reuteri to żywy mikroorganizm.

Skuteczność przebiegu fermentacji zależy od kilku czynników, w tym temperatury, czasu fermentacji, początkowego stężenia bakterii, pH oraz składu soku.

Poszczególne kultury L. reuteri mogą również różnić się właściwościami metabolicznymi.

Niemniej badania naukowe potwierdzają fundamentalną zasadę, że soki owocowe mogą stanowić odpowiednie podłoże dla L. reuteri, a L. reuteri może zachować żywotność lub aktywnie fermentować sok owocowy w odpowiednich warunkach.

Sok L. reuteri czy jogurt L. reuteri?

Nasz jogurt L. reuteri pozostaje uznaną metodą przygotowania opisaną w naszych dotychczasowych instrukcjach fermentacji.

Fermentacja soku stanowi dodatkową i interesującą opcję, szczególnie dla osób zainteresowanych fermentacją roślinną lub bez nabiału.

Coraz więcej badań pokazuje, że L. reuteri nie ogranicza się do fermentacji przypominającej produkcję jogurtu; soki owocowe, takie jak sok jabłkowy, również mogą służyć jako podłoże do fermentacji L. reuteri.

Dzięki temu sok probiotyczny stanowi interesujący, nowy sposób poznawania fermentacji L. reuteri.

Uwaga dotycząca tolerancji:

Fermentowany sok owocowy może być gorzej tolerowany niż jogurt L. reuteri, zwłaszcza przez osoby wrażliwe na fruktozę, kwasy owocowe, fermentowaną żywność lub FODMAP.

Fermentacja niekoniecznie usuwa cały naturalnie występujący w soku cukier.

Jeśli po raz pierwszy próbujesz soku probiotycznego, zacznij od niewielkiej ilości i oceń swoją indywidualną tolerancję.

Codzienne korzyści ze spożywania jogurtu SIBO

Odbudowa mikrobiomu za pomocą utraconych gatunków – jogurt z L. reuteri, L. gasseri i B. coagulans

Mikrobiom odgrywa kluczową rolę dla naszego zdrowia. Wpływa nie tylko na trawienie, lecz także na układ odpornościowy i jeliczny układ nerwowy, który jest ściśle połączony z mózgiem (Foster i in., 2017). Zaburzona równowaga kolonizacji mikroorganizmów, zwłaszcza w jelicie cienkim, może prowadzić do licznych dolegliwości.

Jeliczny układ nerwowy (ENS), często nazywany „mózgiem jelitowym”, jest niezależnym układem nerwowym przewodu pokarmowego. Tworzy go ponad 100 milionów komórek nerwowych rozmieszczonych wzdłuż całej ściany jelit – więcej niż w rdzeniu kręgowym. ENS samodzielnie kontroluje wiele ważnych procesów: reguluje ruchy jelit (perystaltykę), wydzielanie soków trawiennych, przepływ krwi przez błonę śluzową, a nawet koordynuje część obrony immunologicznej w jelitach (Furness, 2012).

Chociaż działa niezależnie, jelitowy układ nerwowy jest ściśle połączony z mózgiem za pośrednictwem szlaków nerwowych, zwłaszcza nerwu błędnego. To połączenie, znane jako oś jelita–mózg, wyjaśnia, dlaczego stres psychiczny, taki jak napięcie, może wpływać na trawienie oraz dlaczego zaburzony mikrobiom oddziałuje także na nastrój, sen i koncentrację (Cryan et al., 2019).

SIBO (przerost bakteryjny jelita cienkiego) oznacza nadmierny rozwój bakterii w jelicie cienkim, któremu towarzyszy zbyt duża liczba bakterii lub obecność niewłaściwych ich rodzajów. Drobnoustroje te zaburzają wchłanianie składników odżywczych i prowadzą do objawów takich jak wzdęcia, ból brzucha, niedobory składników odżywczych oraz nietolerancje pokarmowe (Rezaie et al., 2020).

Częstą przyczyną SIBO jest spowolniona lub zaburzona motoryka jelit. Ta tak zwana motoryka jelit odpowiada za transport kęsa pokarmowego przez przewód pokarmowy za pomocą ruchów przypominających fale.

Jeśli ten naturalny mechanizm oczyszczania, tak zwana motoryka jelit, zostaje zaburzony, transport treści jelitowej ulega spowolnieniu. Umożliwia to gromadzenie się i namnażanie bakterii w jelicie cienkim w nietypowo dużych ilościach, co prowadzi do przerostu bakteryjnego. Ta patologiczna proliferacja bakterii jest charakterystyczna dla SIBO i może powodować dolegliwości trawienne oraz stan zapalny (Rezaie et al., 2020).

Powtarzane kuracje antybiotykowe, przewlekły stres lub dieta uboga w błonnik mogą dodatkowo zaburzać równowagę mikrobiomu. Nie tylko przewlekły stres, lecz także szczególnie stres krótkotrwały sprawia, że jelita pracują mniej aktywnie niż zwykle. W sytuacjach stresowych organizm uwalnia hormony stresu, takie jak adrenalina i kortyzol, które wpływają na autonomiczny układ nerwowy i wywołują reakcję „wyłączenia”.

Zmniejsza to motorykę jelit, ogranicza przepływ krwi do jelit i spowalnia procesy trawienne, aby zapewnić energię potrzebną do reakcji „walcz albo uciekaj”. To tymczasowe zahamowanie czynności jelit sprzyja gromadzeniu się bakterii w jelicie cienkim, a tym samym może sprzyjać rozwojowi przerostu bakteryjnego (Konturek et al., 2011).

Ukierunkowanym sposobem wspierania równowagi mikrobiologicznej w jelicie cienkim jest produkcja jogurtu probiotycznego z określonymi szczepami bakterii. Należą do nich Limosilactobacillus reuteri, Lactobacillus gasseri i Bacillus coagulans, trzy drobnoustroje probiotyczne o udokumentowanym potencjale w problemach związanych z SIBO, obejmującym między innymi hamowanie patogenów, modulowanie układu odpornościowego i ochronę błony śluzowej jelit (Savino et al., 2010; Park et al., 2018; Hun, 2009).

W tym rozdziale dowiesz się, jak łatwo przygotować w domu tak zwany jogurt SIBO. Dołączone instrukcje krok po kroku pokazują, jak przeprowadzić fermentację trzech wybranych szczepów, aby stworzyć produkt probiotyczny odpowiedni także dla osób z nietolerancją laktozy.

Wzmacnianie mikrobiomu – rola Lost Species

Ludzki mikrobiom przechodzi głęboką przemianę. Nasz współczesny styl życia – charakteryzujący się spożywaniem wysoko przetworzonej żywności, wysokimi standardami higieny, cesarskimi cięciami, krótszym okresem karmienia piersią i częstym stosowaniem antybiotyków – doprowadził do sytuacji, w której niektóre gatunki drobnoustrojów, będące przez tysiąclecia częścią naszego wewnętrznego ekosystemu, są dziś niemal nieobecne w ludzkich jelitach.

Drobnoustroje te określa się mianem „Lost Species” – czyli „utraconych gatunków”.

Badania naukowe sugerują, że utrata tych gatunków wiąże się ze wzrostem liczby współczesnych problemów zdrowotnych, takich jak alergie, choroby autoimmunologiczne, przewlekłe stany zapalne, zaburzenia psychiczne i choroby metaboliczne (Blaser, 2014).

Odbudowa mikrobiomu poprzez ukierunkowane dostarczanie „Lost Species” otwiera nowe perspektywy w zapobieganiu licznym chorobom cywilizacyjnym i ich leczeniu. Ponowne zasiedlenie tych pradawnych drobnoustrojów – na przykład za pomocą specjalnych probiotyków, fermentowanej żywności, a nawet przeszczepów kału – to obiecujący sposób na zwiększenie różnorodności drobnoustrojów, a tym samym odporności organizmu.

Trzy kluczowe szczepy, silne wsparcie mikrobiomu

Zestaw startowy zawiera Limosilactobacillus reuteri, wyraźnie zdefiniowany Lost Species – czyli gatunek drobnoustroju, którego liczebność we współczesnych zachodnich ekosystemach jelitowych jest często znacznie zmniejszona lub który niemal całkowicie zanikł.

Lactobacillus gasseri występuje obecnie rzadziej niż dawniej i bez zewnętrznego dostarczania jest rzadki w wielu zachodnich mikrobiomach, ale nie jest uznawany za klasyczny Lost Species.

Bacillus coagulans nie jest bakterią jelitową w ścisłym znaczeniu, lecz tworzącą przetrwalniki bakterią glebową, która tylko sporadycznie występuje w jelitach. Nie jest Lost Species, lecz rzadkim, wprowadzonym gatunkiem o szczególnych właściwościach stabilizujących jelita.

To połączenie łączy zatem klasyczny Lost Species z rzadkimi, lecz potwierdzonymi szczepami, zapewniającymi ukierunkowane i wszechstronne wsparcie mikrobiomu.

Limosilactobacillus reuteri – kluczowy element zdrowia

Czym jest Limosilactobacillus reuteri?

Limosilactobacillus reuteri (dawniej: Lactobacillus reuteri) to bakteria probiotyczna, która pierwotnie stanowiła stały element ludzkiego mikrobiomu – zwłaszcza u karmionych piersią niemowląt i w tradycyjnych społecznościach. Jednak we współczesnych, uprzemysłowionych społeczeństwach w dużej mierze zanikła – prawdopodobnie na skutek cesarskich cięć, stosowania antybiotyków, nadmiernej higieny i ubogiej diety (Blaser, 2014).

L. reuteri wyróżnia się niezwykłą zdolnością: bezpośrednio oddziałuje na układ odpornościowy, równowagę hormonalną, a nawet ośrodkowy układ nerwowy. Liczne badania pokazują, że ten mieszkaniec mikrobiomu może korzystnie wpływać na trawienie, sen, regulację stresu, wzrost mięśni i dobrostan emocjonalny.

Podsumowanie kluczowych właściwości Limosilactobacillus reuteri

• Wspiera silny mikrobiom
• Stymuluje produkcję oksytocyny za pośrednictwem osi jelita–mózg
• Reguluje działanie układu odpornościowego i wykazuje działanie przeciwzapalne
• Pogłębia sen
• Wspiera libido i funkcje seksualne
• Wspiera wzrost mięśni
• Pomaga zmniejszać ilość tłuszczu trzewnego
• Stabilizuje nastrój
• Poprawia wygląd skóry
• Zwiększa wydolność fizyczną

Lactobacillus gasseri – wszechstronny sprzymierzeniec jelit i metabolizmu

Czym jest Lactobacillus gasseri?

Lactobacillus gasseri to bakteria probiotyczna naturalnie występująca w ludzkich jelitach, ale w nowoczesnych, uprzemysłowionych społeczeństwach jest mniej powszechna niż dawniej (Kleerebezem & Vaughan, 2009). Należy do grupy bakterii kwasu mlekowego i odgrywa ważną rolę w utrzymaniu zdrowej flory jelitowej.

L. gasseri jest znany z różnorodnego pozytywnego wpływu na trawienie, metabolizm i układ odpornościowy. Mimo że nie jest uznawany za klasyczny „Zaginiony Gatunek”, jego obecność w jelitach wielu osób jest obecnie znacznie ograniczona.

Dlaczego L. gasseri ma znaczenie?

Lactobacillus gasseri wspiera zdrowie na wiele sposobów, szczególnie w zakresie metabolizmu, funkcjonowania jelit i układu odpornościowego. Jego zdolność do redukcji tkanki tłuszczowej i hamowania stanów zapalnych sprawia, że jest ważnym probiotykiem dla osób z nadwagą lub problemami metabolicznymi. Chociaż L. gasseri występuje obecnie rzadziej niż w populacjach tradycyjnych, nie jest klasycznym przedstawicielem „Zaginionych Gatunków”, lecz cennym uzupełnieniem zdrowego mikrobiomu.

Podsumowanie najważniejszych właściwości Lactobacillus gasseri:

• Wspiera zrównoważony mikrobiom jelitowy
• Wspiera produkcję kwasu mlekowego w celu regulacji pH
• Pomaga rozkładać tłuszcz brzuszny i trzewny
• Wspiera metabolizm
• Przyczynia się do zmniejszenia stanu zapalnego
• Może modulować działanie układu odpornościowego
• Wspiera zdrowie układu trawiennego
• Poprawia ogólne samopoczucie

Bacillus coagulans – wytrzymały sprzymierzeniec zdrowia jelit i układu odpornościowego

Czym jest Bacillus coagulans?

Bacillus coagulans to bakteria probiotyczna tworząca przetrwalniki, charakteryzująca się wysoką odpornością na ciepło, kwasy i przechowywanie (Elshaghabee et al., 2017). W przeciwieństwie do wielu innych probiotyków B. coagulans szczególnie dobrze przeżywa przejście przez żołądek i może aktywnie rozwijać się w jelitach. Ze względu na te właściwości jest często stosowana w suplementach diety i fermentowanej żywności.

B. coagulans występuje w tradycyjnych produktach spożywczych, takich jak fermentowane warzywa i niektóre produkty azjatyckie. W znacznym stopniu przyczynia się do stabilności i zdrowia mikrobiomu.

Bakterie tworzące przetrwalniki – ogrodnicy mikrobiomu

Bakterie probiotyczne tworzące przetrwalniki, takie jak Bacillus coagulans, są w badaniach mikrobiomu uważane za „ogrodników” jelit. Określenie to wynika z ich szczególnej zdolności do aktywnego regulowania ekosystemu mikrobiologicznego i utrzymywania go w zdrowej równowadze. Ich kluczową cechą jest zdolność do tworzenia przetrwalników: w odpowiedzi na niekorzystne warunki środowiskowe mikroorganizmy te mogą przechodzić w wysoce odporną, uśpioną formę, tak zwaną endosporę.

Przetrwalnik nie jest formą rozmnażania, lecz sposobem przetrwania. W tej formie materiał genetyczny jest chroniony wewnątrz gęstej, wielowarstwowej osłony, dzięki czemu bakteria może wytrzymać ekstremalne temperatury, suszę, promieniowanie UV, alkohol, niedobór tlenu, a zwłaszcza kwas żołądkowy.

Bakterie tworzące przetrwalniki, takie jak B. coagulans, przechodzą więc przez przewód pokarmowy niemal bez uszkodzeń. Dopiero w jelicie cienkim, w odpowiednich warunkach, takich jak wilgotność, temperatura i obecność soli żółciowych, ponownie kiełkują i stają się aktywne (Setlow, 2014; Elshaghabee i in., 2017).

Czym różnią się bakterie nietworzące przetrwalników?

Natomiast gatunki nietworzące przetrwalników, takie jak Limosilactobacillus reuteri czy Bifidobacterium infantis, pełnią bardziej zróżnicowane funkcje w komunikacji neuroendokrynnej: wpływają na szlaki sygnałowe między jelitami, układem nerwowym i układem hormonalnym.

Probiotyczne bakterie nietworzące przetrwalników, takie jak Limosilactobacillus reuteri i Bifidobacterium infantis, aktywnie uczestniczą w regulacji neuroendokrynnej, czyli precyzyjnym dostrajaniu współdziałania układu nerwowego i hormonalnego. Mikroorganizmy te wytwarzają prekursory neuroprzekaźników, takie jak tryptofan (prekursor serotoniny) lub GABA (kwas γ-aminomasłowy), oraz stymulują uwalnianie ośrodkowych przekaźników, takich jak serotonina i oksytocyna, za pośrednictwem receptorów w jelitach, a także nerwu błędnego.

W ten sposób wpływają na procesy emocjonalne i hormonalne, takie jak nastrój, radzenie sobie ze stresem, jakość snu i budowanie więzi społecznych. Ich wpływ na tak zwaną oś jelita–mózg jest dobrze udokumentowany i coraz częściej bada się go pod kątem zastosowań terapeutycznych, zwłaszcza w związku z chorobami związanymi ze stresem i dolegliwościami psychosomatycznymi (Buffington i in., 2016; O’Mahony i in., 2015).

Bakterie tworzące przetrwalniki, takie jak Bacillus coagulans, działają głównie miejscowo w jelitach, wspierając równowagę flory jelitowej i wzmacniając funkcję ochronną błony śluzowej jelit. W ten sposób wspierają barierę jelitową i pomagają utrzymać szkodliwe mikroorganizmy pod kontrolą.

W przeciwieństwie do bakterii nietworzących przetrwalników mają one jedynie ograniczony bezpośredni wpływ na funkcje organizmu wyższego rzędu lub komunikację między jelitami a mózgiem. Ich główne działanie zachodzi przede wszystkim w mikrośrodowisku jelit (Elshaghabee i in., 2017; Mazanko i in., 2018).

Inne bakterie jelitowe tworzące przetrwalniki

Oprócz Bacillus coagulans do bakterii tworzących przetrwalniki należą również następujące gatunki:

• Bacillus subtilis – Mikrob Roku 2023, znany z nattō, stabilizuje mikrobiom i wytwarza enzymy
• Clostridium butyricum – wytwarza maślan i wykazuje działanie przeciwzapalne
• Bacillus clausii – wykazuje potwierdzoną skuteczność w leczeniu biegunki po antybiotykoterapii
• Bacillus indicus – wytwarza przeciwutleniające karotenoidy

Gatunki te są również bardzo odporne oraz regulują funkcje odpornościowe, integralność bariery jelitowej i równowagę mikrobiologiczną (Cutting, 2011; Elshaghabee et al., 2017).

Dlaczego Bacillus coagulans ma znaczenie?

Dzięki wysokiej odporności i skuteczności probiotycznej Bacillus coagulans jest wartościowym wsparciem zdrowia jelit, zwłaszcza dla osób z wrażliwym układem trawiennym lub przewlekłymi dolegliwościami jelitowymi. Uzupełnia działanie innych gatunków probiotycznych dzięki wyjątkowej zdolności do zachowania aktywności w postaci przetrwalnika nawet w niekorzystnych warunkach.

Podsumowanie głównych cech Bacillus coagulans:

• Wspiera odbudowę zdrowego mikrobiomu
• Wytwarza kwas mlekowy, aby regulować pH jelit
• Wspiera trawienie i wchłanianie składników odżywczych
• Moduluje układ odpornościowy i zmniejsza stan zapalny
• Łagodzi objawy zespołu jelita drażliwego i innych dolegliwości trawiennych
• Przetrwa pasaż przez żołądek dzięki tworzeniu przetrwalników
• Jest odporna na wysoką temperaturę i kwasy, co ułatwia przechowywanie
• Stabilizuje florę jelitową dzięki tworzeniu przetrwalników
• Wspiera regulację odporności
• Pomaga zmniejszać stan zapalny
• Zwiększa odporność na czynniki stresowe
• Ma pozytywny wpływ na barierę jelitową

Źródła:

• https://innercircle.drdavisinfinitehealth.com/probiotic_yogurt_recipes
• Foster, J. A., Rinaman, L. i Cryan, J. F. (2017). Stres i oś jelita–mózg: regulacja przez mikrobiom. Neurobiology of Stress, 7, 124–136.
• Furness, J. B. (2012). Jel itowy układ nerwowy i neurogastroenterologia. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 9(5), 286–294.
• Cryan, J. F., O’Riordan, K. J., Cowan, C. S. M., Sandhu, K. V., Bastiaanssen, T. F. S., Boehme, M., ... i Dinan, T. G. (2019). Oś mikrobiota–jelita–mózg. Physiological Reviews, 99(4), 1877–2013.
• Rezaie, A., Buresi, M., Lembo, A., Lin, H., McCallum, R., Rao, S., ... i Pimentel, M. (2020). Badanie oddechowe oparte na pomiarze wodoru i metanu w chorobach przewodu pokarmowego: konsensus północnoamerykański. The American Journal of Gastroenterology, 115(5), 662–681.
• Rezaie, A., Buresi, M., Lembo, A., Lin, H. C., McCallum, R., Rao, S., ... i Pimentel, M. (2020). Badanie oddechowe oparte na pomiarze wodoru i metanu w chorobach przewodu pokarmowego: konsensus północnoamerykański. The American Journal of Gastroenterology, 115(5), 675–684. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000544
• Konturek, P. C., Brzozowski, T. i Konturek, S. J. (2011). Stres a jelita: patofizjologia, konsekwencje kliniczne, podejście diagnostyczne i możliwości leczenia. Journal of Physiology and Pharmacology, 62(6), 591–599.
• Savino, F., Cordisco, L., Tarasco, V., Locatelli, E., Di Gioia, D. i Matteuzzi, D. (2010). Lactobacillus reuteri DSM 17938 w kolce niemowlęcej: randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kontrolowane placebo. Pediatrics, 126(3), e526–e533.
• Park, J. H., Lee, J. H. i Shin, S. C. (2018). Działanie terapeutyczne Lactobacillus gasseri w przewlekłym zapaleniu jelita grubego i na mikrobiotę jelitową. Journal of Microbiology and Biotechnology, 28(12), 1970–1979.
• Hun, L. (2009). Bacillus coagulans znacząco zmniejszał ból brzucha i wzdęcia u pacjentów z zespołem jelita drażliwego. Postgraduate Medicine, 121(2), 119–124.
• Kadooka, Y., Sato, M., Imaizumi, K. i in. (2010). Regulacja otyłości brzusznej przez probiotyki (Lactobacillus gasseri SBT2055) u dorosłych ze skłonnością do otyłości w randomizowanym badaniu kontrolowanym. European Journal of Clinical Nutrition, 64(6), 636-643.
• Kleerebezem, M. i Vaughan, E. E. (2009). Probiotyczne pałeczki kwasu mlekowego i bifidobakterie jelitowe: podejścia molekularne do badania różnorodności i aktywności. Annual Review of Microbiology, 63, 269–290.
• Park, S., Bae, J.-H. i Kim, J. (2013). Wpływ Lactobacillus gasseri BNR17 na masę ciała i masę tkanki tłuszczowej u myszy z otyłością wywołaną dietą. Journal of Microbiology and Biotechnology, 23(3), 344-349.
• Kim, H. S., Lee, B. J. i Lee, J. S. (2015). Lactobacillus gasseri wzmacnia funkcję bariery jelitowej w komórkach Caco-2. Journal of Microbiology, 53(3), 169-176.
• Matsumoto, M., Inoue, R., Tsukahara, T. i in. (2008). Wpływ mikrobioty jelitowej na metabolom światła jelita. Scientific Reports, 8, 7800.
• Mayer, E. A., Tillisch, K. i Gupta, A. (2014). Oś jelita–mózg i mikrobiota. The Journal of Clinical Investigation, 124(10), 4382–4390.
• Elshaghabee, F. M. F., Rokana, N., Gulhane, R. D., Sharma, C. i Panwar, H. (2017). Probiotyki z rodzaju Bacillus: Bacillus coagulans jako potencjalny składnik żywności funkcjonalnej i preparatów farmaceutycznych. Frontiers in Microbiology, 8, 1490.
• Shah, N., Yadav, S., Singh, A. i Prajapati, J. B. (2019). Skuteczność Bacillus coagulans w poprawie zdrowia jelit: przegląd. Journal of Applied Microbiology, 126(4), 1224-1233.
• Ghane, M., Azadbakht, M. i Salehi-Abargouei, A. (2020). Wpływ suplementacji Bacillus coagulans na aktywność enzymów trawiennych i mikrobiotę jelitową: przegląd systematyczny. Probiotics and Antimicrobial Proteins, 12, 1252–1261.
• Majeed, M., Nagabhushanam, K. i Arshad, M. (2018). Immunomodulacyjne działanie Bacillus coagulans w zdrowiu i chorobie. Microbial Pathogenesis, 118, 101-105.
• Khatri, S., Mishra, R. i Jain, S. (2019). Bacillus coagulans w leczeniu zespołu jelita drażliwego: randomizowane badanie kontrolowane. Clinical and Experimental Gastroenterology, 12, 69–76.
• Buffington, S. A. i in. (2016). Rekonstytucja mikrobiologiczna odwraca wywołane dietą matki deficyty społeczne i synaptyczne u potomstwa. Cell, 165(7), 1762–1775.
• Cutting, S. M. (2011). Probiotyki Bacillus. Food Microbiology, 28(2), 214–220.
• Elshaghabee, F. M. F. i in. (2017). Bacillus jako potencjalne probiotyki: stan badań, obawy i perspektywy na przyszłość. Frontiers in Microbiology, 8, 1490.
• Ghelardi, E. i in. (2015). Wpływ przetrwalników Bacillus clausii na skład i profil metaboliczny mikrobioty jelitowej. Frontiers in Microbiology, 6, 1390.
• Hong, H. A. i in. (2005). Wykorzystanie bakterii tworzących przetrwalniki jako probiotyków. FEMS Microbiology Reviews, 29(4), 813–835.
• Mazanko, M. S. i in. (2018). Właściwości probiotyczne bakterii Bacillus. Veterinaria i Kormlenie, (4), 30–35.
• O'Mahony, S. M. i in. (2015). Mikrobiom i choroby wieku dziecięcego: skupienie na osi mózg–jelita. Birth Defects Research Part C, 105(4), 296–313.
• Setlow, P. (2014). Kiełkowanie przetrwalników gatunków Bacillus: co wiemy, a czego nie wiemy. Journal of Bacteriology, 196(7), 1297–1305.
• Buffington SA i in. (2016): Odtworzenie mikrobiomu odwraca wywołane dietą matki zaburzenia zachowań społecznych i połączeń synaptycznych u potomstwa. Cell 165(7): 1762–1775.
• O’Mahony SM i in. (2015): Mikrobiom i choroby wieku dziecięcego: skupienie na osi mózg–jelita. Birth Defects Research Part C 105(4): 296–313.
• Elshaghabee FMF, Rokana N, Gulhane RD, Sharma C, Panwar H. Probiotyki Bacillus: przegląd. Front Microbiol. 2017;8:1490. doi:10.3389/fmicb.2017.01490
• Mazanko MS, Morozov IV, Klimenko NS, Babenko VA. Immunomodulacyjne działanie przetrwalników Bacillus coagulans w jelicie. Microbiology. 2018;87(3):336–343. doi:10.1134/S0026261718030148

Źródła naukowe „Jak fermentować L. reuteri w soku jabłkowym: sok probiotyczny jako alternatywa dla jogurtu z L. reuteri”

Ji G. i in. (2023). Wpływ fermentacji bakteriami kwasu mlekowego na substancje aromatyczne i składniki funkcjonalne soku jabłkowego. Food Bioscience, 51, 102337.

Sok jabłkowy poddano fermentacji z wykorzystaniem L. reuteri i analizowano w różnym czasie fermentacji. W warunkach eksperymentalnych za optymalny czas fermentacji uznano około 18 godzin.

Perricone M. i in. (2014). Przeżywalność Lactobacillus reuteri w sokach owocowych. Journal of Functional Foods, 10, 421–426.

W tym badaniu przeanalizowano L. reuteri w różnych sokach owocowych, w tym jabłkowym, pomarańczowym i ananasowym.

Guo W. i in. (2025). Poprawa właściwości fizykochemicznych, aktywności biologicznej, profilu smakowego i metabolicznego soku mango fermentowanego przez Limosilactobacillus reuteri. International Journal of Food Microbiology.

W tym badaniu przeanalizowano fermentację soku mango z wykorzystaniem L. reuteri oraz udokumentowano zmiany zawartości cukrów, metabolitów i innych właściwości podczas fermentacji.